Sterylizacja narzędzi w gabinecie kosmetycznym bywa traktowana jak czynność, która zaczyna się i kończy na włożeniu pakietu do autoklawu. W rzeczywistości składa się z kilku etapów, a każdy z nich da się wykonać źle w sposób niewidoczny gołym okiem. Cały proces mieści się jednak na jednej kartce i po jednym porządnym szkoleniu zespołu sprowadza się do pilnowania rejestrów.
Sterylizacja narzędzi zaczyna się długo przed autoklawem
Sterylizacja narzędzi zaczyna się w chwili odłożenia ich po zabiegu, a narzędzie przechodzi potem przez stałą sekwencję. Najpierw dezynfekcja wstępna, zanim zanieczyszczenia zdążą zaschnąć, zwykle przez zanurzenie w roztworze preparatu o potwierdzonym spektrum działania i w stężeniu wskazanym przez producenta. Potem mycie, ręczne lub w myjce ultradźwiękowej, które usuwa pozostałości organiczne. Następnie dokładne suszenie, bo wilgoć psuje zarówno pakiet, jak i przebieg cyklu. Dalej oględziny i konserwacja: narzędzie tępe, skorodowane albo z luzem w przegubie nie nadaje się do pakowania. Dopiero na końcu pakietowanie i sterylizacja.
Sterylizacja narzędzi nie wybacza skrótów w tej sekwencji. Sterylizator nie usuwa zanieczyszczeń, tylko zabija drobnoustroje na powierzchni, do której para ma dostęp. Resztka wyschniętej substancji potrafi tę powierzchnię osłonić.
Sterylizacja nie naprawia błędów mycia. Działa tylko tam, gdzie para dotrze do czystej powierzchni.
Klasy sterylizatorów i co z nich wynika
Sterylizacja narzędzi opiera się na urządzeniach opisanych normą PN-EN 13060, która dzieli małe sterylizatory parowe na trzy typy cyklu. Cykl N jest przeznaczony wyłącznie do narzędzi litych, nieopakowanych. Cykl S obsługuje wsady określone przez producenta urządzenia, więc jego zakres trzeba sprawdzić w instrukcji. Cykl B, oparty na frakcjonowanej próżni wstępnej, radzi sobie z narzędziami pakowanymi, porowatymi i o wąskim świetle. W gabinecie, w którym narzędzia są pakietowane i przechowywane do czasu użycia, praktycznym standardem jest urządzenie z cyklem B.
Zalecenia Głównego Inspektora Sanitarnego dla branży beauty wskazują sterylizację parą wodną w nadciśnieniu w urządzeniach spełniających wymagania tej normy oraz coroczny przegląd techniczny sterylizatora. To również pierwsze pytanie, jakie pada podczas kontroli, obok dokumentacji procesu.
Kontrola sterylizacji narzędzi: trzy poziomy
- Kontrola fizyczna: parametry cyklu odczytane z wyświetlacza lub wydruku, czyli temperatura, ciśnienie i czas ekspozycji.
- Kontrola chemiczna: wskaźniki umieszczane na pakiecie i w jego wnętrzu, zmieniające barwę po osiągnięciu warunków procesu. Wskaźnik zewnętrzny mówi tylko tyle, że pakiet był w komorze.
- Kontrola biologiczna: test ze sporami bakterii o dużej odporności termicznej, jedyny sprawdzający realną skuteczność zabijania drobnoustrojów. GIS zaleca wykonywanie jej nie rzadziej niż raz w tygodniu.
W urządzeniach z próżnią wstępną stosuje się dodatkowo test szczelności i test penetracji pary. Wyniki wszystkich kontroli powinny trafiać do rejestru, razem z datą, numerem cyklu i podpisem osoby obsługującej.
Pakietowanie i przechowywanie narzędzi po sterylizacji
Po sterylizacji narzędzi liczy się opakowanie. Rękaw papierowo-foliowy dobiera się do wielkości narzędzia, z zapasem pozwalającym na prawidłowe zgrzanie. Pakiet opisuje się datą sterylizacji, numerem cyklu i datą ważności. Zalecenia GIS wskazują, by materiał w opakowaniach papierowo-foliowych traktować jako jałowy nie dłużej niż dwa miesiące, a dokumentacja powinna pozwalać powiązać konkretne narzędzia z konkretną klientką.
Przechowywanie ma równie duże znaczenie. Pakiety trzymaj w zamkniętej, suchej szafce, z dala od umywalki, okna i źródeł ciepła, bez upychania i zginania. Uszkodzony, zawilgocony albo przeterminowany pakiet wraca do ponownego procesu. Warunki lokalowe i rozdzielenie strefy brudnej od czystej opisujemy szerzej w tekście o wytycznych GIS dla branży beauty.
Dezynfekcja a sterylizacja narzędzi: kiedy wystarczy jedno
Sterylizacja narzędzi bywa mylona z dezynfekcją, a oba pojęcia oznaczają co innego, a oznaczają różne poziomy bezpieczeństwa. Dezynfekcja redukuje liczbę drobnoustrojów do poziomu uznanego za bezpieczny dla danego zastosowania. Sterylizacja eliminuje wszystkie formy, łącznie z przetrwalnikami. Kryterium wyboru porządkuje klasyfikacja Spauldinga: narzędzia mające kontakt wyłącznie z nieuszkodzoną skórą wymagają dezynfekcji niskiego lub średniego poziomu, kontakt z błonami śluzowymi dezynfekcji wysokiego poziomu, a narzędzia naruszające ciągłość tkanek lub mogące mieć kontakt z krwią wymagają sterylizacji.
Przy preparatach dezynfekcyjnych liczą się trzy rzeczy, o których łatwo zapomnieć w biegu: spektrum działania potwierdzone badaniami według norm europejskich, stężenie robocze i czas ekspozycji podany przez producenta oraz data przygotowania roztworu. Roztwór pozostawiony w wanience przez tydzień nie działa tak, jak zakłada etykieta. Warto zapisać te trzy parametry na karcie przy stanowisku, zamiast liczyć na pamięć zespołu w dniu, w którym grafik jest pełny.
Gdzie sterylizacja narzędzi najczęściej zawodzi
Najczęstszy błąd przy sterylizacji narzędzi to przeładowanie komory. Pakiety ułożone ciasno blokują przepływ pary i cykl kończy się sukcesem na wyświetlaczu przy niepełnej penetracji wsadu. Drugi to pakowanie mokrych narzędzi. Trzeci to brak rejestru, przez który nie da się odtworzyć, kiedy i czym sterylizowano narzędzia użyte u konkretnej osoby. Czwarty to traktowanie dezynfekcji jako zamiennika sterylizacji przy narzędziach naruszających ciągłość tkanek.
Osobna kwestia to narzędzia jednorazowe. Jeśli producent oznaczył wyrób jako jednorazowy, ponowne użycie jest niedopuszczalne niezależnie od tego, jak dobrze wygląda po dezynfekcji. W praktyce często taniej wychodzi jednorazówka niż utrzymanie pełnego cyklu dla drobnego narzędzia.
Najczęstsze pytania o sterylizację w gabinecie
Czy sterylizacja narzędzi na zewnątrz gabinetu jest dopuszczalna?
Tak, pod warunkiem że masz dokumentację potwierdzającą jej wykonanie. Wskazują to wprost zalecenia GIS. Trzeba też zadbać o bezpieczny transport narzędzi w obie strony i o rejestr, który łączy partie z datami zabiegów.
Czy wystarczy sterylizator z cyklem N?
Do narzędzi litych i nieopakowanych tak, ale pakietów w nim nie sterylizujesz. Jeśli chcesz przechowywać jałowe narzędzia do czasu zabiegu, potrzebujesz cyklu odpowiedniego dla wsadów pakowanych, czyli w praktyce cyklu B.
Jak długo przechowywać rejestry sterylizacji narzędzi?
Przepisy nie wskazują jednego okresu dla gabinetów kosmetycznych. Rozsądnie jest zachować dokumentację procesu co najmniej tak długo, jak dokumentację zabiegową klientek, żeby dało się odtworzyć przebieg zdarzeń w razie zgłoszenia.
Dla gabinetu w skrócie: sterylizacja narzędzi w gabinecie kosmetycznym to łańcuch od dezynfekcji wstępnej po przechowywanie pakietu. Potrzebujesz urządzenia odpowiedniego do rodzaju wsadu oraz trzech poziomów kontroli procesu, a GIS zaleca dodatkowo rejestr pozwalający powiązać narzędzia z konkretną klientką.
Planujesz uporządkować sterylizację narzędzi albo wymienić sterylizator? Umów bezpłatną konsultację i zobacz urządzenia dostępne w Este Sklep.
